Egskeiding is – en bly – 'n ongelooflik traumatiese gebeurtenis. Die rimpel-effek van dit wat aan die gebeur is, tref almal soos 'n onverwagse orkaan. Dit wat volg, kan verwoestend wees – maar: met die regte stappe kán 'n egskeiding vir almal minder seer gemaak word.

deur Jan Botha

Custom Search

Mense bly maar kwesbaar, en om boonop elke dag in ons gebroke wêreld te leef, stel hoë eise aan 'n mens – veral as mens deur 'n egskeiding moet gaan.
Die trauma van egskeiding raak meer mense as wat besef word: daar word beweer dat ten minste 15 tot 17 ander persone direk geraak word deur een persoon se trauma, seer of verlies.

Dit sal dus tot almal se voordeel strek as daar so gou moontlik tot 'n "suksesvolle egskeiding" gekom kan word. Statistiek het bewys dat 80% van die egskeidingsgedinge wat deur 'n mediasieproses hanteer is, gou en met die nodige respek vir mekaar, 'n skikking bereik het. Die "gebroke wêreld"-ervaring en die skade van die damwal wat breek kan dus verklein en selfs voorkom word. 'n "Suksesvolle egskeiding" is dus 'n moontlikheid indien daar verantwoordelik en vinnig opgetree word!

Isak de Villiers het by geleentheid gesê: "Liefde is om kwesbaar te wees.
Die liefde wat eens geblom het en toe so mooi was, het verlep. Niemand trou om te skei nie!"
Egskeiding is gewoonlik soos 'n damwal wat breek . . . die skade kan nooit regtig vooruit bereken word nie. Dít word intens beleef.

Die statistiek is skrikwekkend: volgens Statistiek Suid-Afrika eindig byna 40% van alle huwelike in die skeihof. Huwelike in Pretoria hou volgens die klerk van die griffier van die Hooggeregshof gemiddeld net 18 maande.
Gedurende 2005 is 32 484 egpare in Suid–Afrika geskei en 32 394 minderjarige kinders was direk daardeur geraak. Reeds in 1983 het die Hoexter-kommissie van ondersoek aanbeveel dat mediasie aangemoedig moet word as 'n noodsaaklike opsie om litigasie in die hooggeregshof te verminder.

Moontlike redes vir 'n egskeiding

Verskeie redes kan aangevoer word oor hoekom mense skei. Probleme ontstaan op verskillende terreine en die bekende maatskaplike werker, Susa van Staden, bevestig dit deur die volgende moontlike "probleme" aan te toon:

· Die agtergrond, kultuur en verhoudinge in die gesin van herkoms toon groot verskille en die beïnvloeding van die kinders is negatief.
· Afbrekende interaksie bestaan en die individue is emosioneel onvolwasse.
· Ontrouheid van een of albei van die huweliksmaats voor of in die huweliksverhouding veroorsaak wantroue, spanning en seksuele wanaanpassing in die huweliksverhouding.
· Die huwelikskeuse is gebrekkig en die motief vir huweliksluiting ongewens. Die sedelike hoedanighede, waardes en norme vertoon ook groot verskille.
· Die kommunikasie is geblokkeer en destruktief. Rolpatrone en verwagtings is vir een of albei die huweliksmaats onaanvaarbaar.
· Konflik veroorsaak verwydering en daar is onenigheid tussen die huweliksmaats. Konflik wat negatief aangewend word, veroorsaak fisiese, emosionele en psigiese aftakeling in die huweliksverhouding.
· Die huweliksmaats is onaanpasbaar as gevolg van onverenigbare karakters met gevolg dat skeiding of verwydering ontwikkel.
· Die spanningsvolle gesinsituasie en afbrekende interaksie tussen die individue ontstaan as gevolg van versteurde persoonlike verhoudinge.
· 'n Finansiële dilemma ontwikkel as gevolg van die huweliksmaats se onvermoë en geblokkeerde kommunikasie ten opsigte van beplanning, begroting en besteding.
· Verskillende kerkverbande van die huwelikspaar maak ooreenstemming onmoontlik.
· Probleme met skoonfamilie kom voor.

Kenners is dit eens dat daar gewoonlik nie net een enkele rede vir die verbrokkeling van die huwelik is nie. Advokaat Francis Bosman, die voormalige Hoof Gesinsadvokaat in Suid Afrika, sê dat egskeiding so verwoestend is omdat talle faktore gewoonlik meewerk om die finale breuk te veroorsaak. Dit was miskien aanvanklik sake wat beheerbaar en hanteerbaar was, maar wat nie die nodige aandag gekry het nie en dan alles verwoes.

Me. Sarie Snyman, die Kinder-kommissaris in Pretoria, bevestig ook dat 'n egskeiding wat nie met die nodige leiding en verantwoordelikheid deur die onderskeie partye, hanteer word nie, vernietigend kan wees. Verskeie van die bogenoemde probleme beïnvloed die kinders direk.
"Kinders word dus direk betrek by die binnegevegte van die ouers. Dit kan blywende skade tot gevolg hê."

Onthou dié drie dinge:

Indien ons van 'n "suksesvolle egskeiding" wil praat, is daar ten minste drie dinge wat in gedagte gehou moet word:

Eerstens kan daar van egskeidingsmediasie gebruik gemaak word. Tydens mediasie, wat reeds eeue lank gebruik word, word 'n derde neutrale persoon betrek om die geskille en probleme te help hanteer. Sedert die laat tagtiger jare het dié proses ook in Suid-Afrika al meer aftrek begin kry. Dit was ook een van die Hoexter-kommissie in 1983 se aanbevelings. Heelwat minder egskeidingsgedinge sou in die howe beland omdat die persone betyds en redelik vinnig skik. Deur mediasie word al die betrokke persone, die kinders ingesluit, se belange so regverdig as moontlik hanteer.

Tweedens moet die seer, trauma en verlies sinvol hanteer word. 'n Egskeiding maak almal wat daarby betrokke is, kwesbaar. Omdat almal kwesbaar is, is die moontlikheid groot dat mense mekaar wil terugkry. Die seer, trauma en verlies moet in 'n terapeutiese situasie, deur kundiges, hanteer word. Dit kan nuwe perspektiewe bring asook vergifnis teenoor die ander persoon, en die self, bewerkstellig.

Derdens moet die kinders, wat direk deur die ouers se optrede en egskeiding geraak word, juis in die mediasie proses betrek word – hul gevoelens en insette is uiters belangrik. Die heling wat die ouers in die terapeutiese proses beleef, moet ook na hulle deurwerk. Kinders het meer intensiewe hulp nodig omdat hulle gewoonlik nie oor die nodige vaardighede beskik om alles logies te verwerk nie.

Mediasiewerk

Marie van Pretoria is die ma van drie jong kindertjies wat deur 'n egskeiding geraak is. Sy sê: "As dit nie vir die mediasie-sessies was nie, sou daar geen kans op 'n moontlike skikking gewees het nie." Tydens die sessies is sy die geleentheid gebied om haar saak volledig en sonder die nodige verbale aftakeling, te stel. Selfs die kinders se gevoelens is verwoord en het in die finale skikkingsooreenkoms 'n rol gespeel.

Ruan is 'n student en hy getuig ook van die sinvolheid van die mediasie-sessies. Tydens die sessies kon hy vrylik sy mening lig. Sy standpunte is gehoor en het ook 'n deurslaggewende rol gespeel in die finale uitkoms. Die kwesbaarheid wat hy beleef het tydens sy ouers se egskeiding is met die nodige empatie tydens die terapeutiese sessies hanteer.
"Ek was nie langer 'n speelbal tussen my ouers nie. Beide het nou agting vir my emosies, en die belewing van die saak, gekry."

As 'n geskeide pa, sê Johan weer dat hy beleef het dat hy ook regte het. "Tydens die mediasie-sessies kon ek my vrese en onsekerhede baie duidelik uitspel. Die mediator het dit op 'n uiters professionele en sensitiewe wyse hanteer."
Die sessies met die terapeut het hom rustig gemaak en van die nodige aanvaarding verseker.
"Ek verstaan nou my kind se behoeftes en vrese soveel beter na alles wat gebeur het."

Sewe wenke om die seer, trauma en verlies te hanteer

1. Kry so gou as moontlik professionele hulp
2. Hanteer die gebeure en emosies wat jou geluk steel
3. Vergewe almal en gee nuwe inhoud aan die situasie
4. Dwing met jou optrede respek af
5. Bly die beste pa of ma vir jou kinders
6. Kry nuwe perspektief en fokus op positiewe dinge rondom jou
7. Leer uit jou foute en behou balans.

Tien tekens dat 'n enkelouer nie cope nie

1. As jou kinders gedragsprobleme begin toon

2. As jy gereeld voel dat jy beheer oor jou kinders verloor het
3. As jou dissipline nie meer doeltreffend is nie

4. As jy humeurig en onstabiel begin optree en jy jou kinders kort-kort om verskoning vra

5. As jy jou kinders so jammer kry dat jy hulle nie straf of dissiplineer nie

6. As jy gereeld vir hulle sê dat hulle jou nie waardeer nie

7. As jy gereeld voel dat jy hulle wil seermaak

8. As jy gereeld sê dat hulle maar eerder by die ander ouer moet gaan bly

9. As jy die ander ouer die heeltyd afbreek en slegsê voor die kinders

10. As almal dink jy het hulp nodig ten opsigte van jouself en die hantering van jou kinders

Dr. Jan Botha is 'n berader en deeltydse predikant in Pretoria.
Besoek sy webwerf by www.pastoralepraktyk.co.za
Kontak hom op jan@pastoralepraktyk.co.za, of 012 546 3545
Jan Botha is ook die skrywer van 'n Suksesvolle egskeiding: Moontlike stories van hoop.

Die voordele van egskeidingsmediasie

· Beide partye is tevrede met die billike uitkomste wat bereik is omdat albei die geleentheid gebied is om daaraan mee te werk en die uitslag te bepaal.
· Die partye leer om saam te werk tot almal se voordeel. Die eerlike en openlike uitruil van inligting versterk die proses.
· Voortdurende versterking en uitbouing van almal se selfbeeld vind plaas omdat hulle nou medeverantwoordelikheid aanvaar vir die oplossing van hul probleme.
· Die moontlikheid dat gevegte in die hof uitgesluit word, bring rustigheid by almal.
· Die partye is toegewyd om die skikking wat bereik is, te eerbiedig.
· 'n Bereidheid van die partye, om hul nuwe kennis en inligting te gebruik om die moontlikheid van samewerking te versterk, ontstaan.
· Heelwat minder geld word nou spandeer aan regs- en ander kostes.
· Die kinders is baie minder getraumatiseerd omdat hul gevoelens ook gehoor word.
Die partye verhoed dat daar 'n openbare spektakel plaasvind deur saam tot 'n skikking te kom.