|
Tolla van der Merwe het altyd die grappie vertel
van die matriekdogter wat saam met haar maats
vakansie gaan hou het om die matriekeksamen te
vier. Haar pa het sy vaderlike plig nagekom en
haar duidelik gevra om "tog mooi agter haarself"
te kyk.
Toe sy en die maats na twee weke se plesierige
vakansie van die see af terugkom, wou die pa
belangstellend weet hoe dit gegaan het. Sy
antwoord toe: "Pa, ek het mooi agter myself
gekyk, maar toe breek die outjie voor in."
Dit is weer vakansietyd – en ten spyte van
voorbehoedmiddels wat vrylik beskikbaar is, raak
tieners steeds swanger.
Wat nou gemaak?
Volwassenheid en kontrole
Die hoofkenmerke wat in 'n tiener se lewe
deurslaggewend moet wees ten opsigte van
seksualiteit, is volwassenheid en kontrole.
Volwassenheid beteken dat die tiener, ten
opsigte van die seksuele, altyd oop en eerlik
teenoor homself en die ander persoon moet wees.
Hiérdie openheid en eerlikheid moet te alle tye
tussen die partye gehandhaaf word, anders kan
onvolwassenheid in die verhouding intree.
Onvolwassenheid bou skanse en bring verwydering.
Maar tieners is veronderstel om in hiérdie
stadium van hul lewe slegs in die
voorbereidingstadium vir volwassenheid te wees.
Indien 'n tiener swanger word "staan sy in twee
wêrelde, dié van 'n kind en dié van die vrou",
verduidelik mev. Schieke, direkteur van die
Christelike Maatskaplike Raad in Noord-Transvaal.
Die swanger tiener moet dan die
ontwikkelingstake van 'n volwasse vrou bemeester
as gevolg van haar swangerskap. Dit sluit take
in soos:
●
die integrasie van liggaamlike veranderinge in
'n nuwe selfkonsep;
●
die identifisering van 'n vroulike identiteit en
die identifisering van haar plek as vrou in die
wêreld;
●
geleidelike losmaking vanaf ouerlike
gebondenheid, dit wil sê, die onafhanklikwording
van die ouers. Sy is nie meer 'n dogtertjie nie,
maar word ook nie sonder meer as vrou aanvaar
nie aangesien sy nog nie al die
ontwikkelingstake van die tiener voltooi het nie.
Sy moet dus nou die ontwikkelingstake van die
volwasse vrou begin bemeester as gevolg van die
swangerskap – en dié oorbrugging is 'n geweldige
groot sprong.
Vrae en emosies
Buite-egtelike swangerskap is glad nie meer
vreemd binne die moderne gemeenskap nie – maar
ook net totdat dit jóú tref: wanneer jy besef
dat dit jý is wat swanger is! Dit wat
aanvaarbaar binne die moderne gemeenskap is,
word dan 'n krisis vir die swanger tiener. Dit
beïnvloed hulle vir die rés van hul lewe.
Prof. Daniël Louw van die Universiteit van
Stellenbosch verduidelik in sy boek Menslike
Ontwikkeling, dat verskillende vrae en
emosies ontstaan wat deur die tiener en al die
betrokke partye hanteer moet word. Dit sluit
vrae en emosies soos die volgende in:
●
Emosies wat die tiener tydens die ontdekking van
die swangerskap ervaar het: Het dit gevoel of my
hele lewe in duie stort, skok, was dit hartseer,
skaamte, depressie, jammerte, ongelukkigheid,
onsekerheid en teleurgesteld in myself?
●
●
Die gevoel van 'n persoonlike worsteling met God
oor wat gebeur het: Is daar vergifnis, wat het
God met seksualiteit bedoel, hoe verantwoord ek
my besluit teenoor God en hoe vind ek berusting?
●
Worsteling met jouself oor wat gebeur het: Waar
het ek gefaal, wat het daarvan en vir my
oorgebly, wat sal ander van my dink en hoe sal
ek ooit weer my selfbeeld kan herstel?
●
Gevoel van teleurstelling ten opsigte van almal
rondom jou en die hoeveelheid mense wie se
lewens daardeur beïnvloed word.
●
Die kere wat jy in sirkels gedink het oor die
moontlike versorgingsmoontlikhede vir hierdie
onbeplande baba: sal ek trou, enkelouerskap,
aanneming, pleegsorg of aborsie?
●
'n Bang en onseker gevoel oor hoe die tiener die
besluite wat nou geneem moet word, eendag
teenoor die kind sal moet verduidelik.
●
Die bekommernis en vrees oor die effek wat
hierdie swangerskap op die res van die kind, en
die tiener-ouers, se lewens sal hê.
Wat nou?
Die kernvraag in ouerskap is nie of iemand 'n
kind in die wêreld kan bring of wettig kan
aanneem nie, maar eerder of die persoon 'n kind
in hierdie wêreld só kan versorg en begelei dat
hy tot 'n volwaardige volwasse mens kan
ontwikkel.
Wanneer 'n nuwe lewe verwek is, word daar
outomaties drie persone by die situasie betrek:
die biologiese moeder, die biologiese vader en
die ongebore baba.
Die bekende Duitse teoloog Helmut Thielicke
verduidelik dat ouerskap in die Bybel as 'n amp
beskou word, wat deur God aan die mens
toevertrou word.
Dit impliseer dat twee mense met 'n lewe vertrou
word waarvoor hulle verantwoordelikheid moet
aanvaar. Beide ouers is, volgens God se
skeppingsordening vir die huwelik en gesin,
verantwoordelik vir dié geleende gawe.
Tienerswangerskappe – hoekom?
Tienerswangerskappe is aan die toeneem: dit kan
grootliks toegeskryf word aan die feit dat
kinders fisiologies vroeër begin ontwikkel as
gevolg van verbeterde lewensomstandighede,
voeding en gesondheid. Dogters begin ook op 'n
vroeër ouderdom menstrueer – reeds tussen 9 en
12 jaar. Dit alles veroorsaak dat tieners
makliker swanger raak, en dit verleng die
periode aansienlik tussen seksuele volwassenheid
en die huwelik.
Daar is baie redes hoekom tienerswangerskappe
plaasvind – boonop is elke geval uniek – maar
navorsing het die volgende faktore
geïdentifiseer wat die risiko van só 'n
swangerskap kan verhoog:
●
'n Swak moeder-/dogterverhouding wat dikwels
spruit uit ruwe en liefdelose optrede van die
moeder se kant. Uithuisigheid, drankmisbruik en
afgestomptheid van die moeder laat die tiener
verwerp voel en help mee tot aggressie en
opstandigheid. Dit vorm 'n vrugbare teelaarde
vir buite-egtelike verhoudings.
●
'n Swak vader-/dogterverhouding speel ook 'n
groot rol. Tieners is geneig om dan verhoudings
met ouer mans, wat as 'n vaderfiguur dien, aan
te gaan.
●
'n Swak selfbeeld en minderwaardigheidsgevoel
gee soms aanleiding tot 'n verhouding wat sterk
seksueel gekleurd is.
●
'n Ouerhuis waar ouers hulleself aan
buite-egtelike verhoudings skuldig gemaak het,
en waarvan die kinders bewus is, gee maklik
aanleiding tot nabootsing van ouers se gedrag en
optrede.
●
Geen of ongewenste geslagsvoorligting, waar 'n
negatiewe en verwronge beeld oorgedra word aan
die tiener ten opsigte van die seksuele.
●
Ontwrigte gesinslewe met min effektiewe bindinge
en 'n gebrek aan sekuriteit.
●
'n Uitgerekte liefdesverhouding wat nie op 'n
huwelik uitloop nie, omdat die betrokke partye
nog nie fisies en emosioneel daarvoor gereed is
nie.
Tienerswangerskappe kom algemeen voor: daarom
moet die gemeenskap, ouers asook die tieners
bewus gemaak word van die moontlike gevolge
daarvan.
Wanneer die tiener in die huis wel swanger raak,
moet alle betrokke partye – beide tieners asook
beide ouerpare – die situasie sinvol en met die
nodige verantwoordelikheid hanteer sodat die
tieners daarna, ten spyte van moeilike
omstandighede, die nodige aanpassings kan maak.
'n Openheid asook 'n vertrouensverhouding moet
geskep en gehandhaaf word om sodoende maksimale
kommunikasie te waarborg.
|
