|
Geagte adv. Mpshe
i.s.: Vertoë ten opsigte van die vervolging
van Jacob Gedleyihlekisa Zuma
Vind hierby aangeheg asseblief vertoë van die
Demokratiese Alliansie ten opsigte van die
vervolging van mnr. Jacob Gedleyihlekisa Zuma.
Ons vertoë sit duidelik en dwingend uiteen
waarom die Nasionale Vervolgingsgesag (NVG) Zuma
moet vervolg, en waarom die NVG die saak wat hy
sorgvuldig oor die afgelope vyf jaar gebou het,
nie moet laat vaar nie.
Eerstens het die NVG 'n grondwetlike plig om sy
werksaamhede sonder vrees, gunste of vooroordeel
uit te voer. Hy moet die oppergesag van die reg
in stand hou, asook die beginsel dat ons almal
voor die reg gelyk is. Dit is die NVG se
uitdruklike plig om die sterkste verdediger van
die oppergesag van die reg te wees. Die NVG is
geskep om 'n kultuur van onaantasbaarheid te
bestry, en korrupsie te stuit. As die beginsel
van gelykheid voor die reg verwerp word, kan ons
nie meer 'n konstitusionele demokrasie genoem
word nie, al tel ons Grondwet (op papier) onder
die bestes ter wêreld.
Die NVG het reeds in beëdigde verklarings en in
geregshowe daarop gedui dat hy 'n sterk saak
teen Jacob Zuma het, wat gesteun word deur 'n
nougeset gedokumenteerde argief van bewyse en 'n
redelike kans op welslae in 'n geregshof. Voorts
is Schabir Shaik reeds weens die omkopery van
mnr. Zuma skuldig bevind. Ná Shaik se
skuldigbevinding is die NVG se bewyse aansienlik
versterk toe die NVG toegang tot 13
sleuteldokumente in besit van die owerhede in
Mauritius gekry het.
As die NVG tweedens versuim om sy saak teen mnr.
Zuma voort te sit, sal hy versuim om sy
vervolgingsplig uit te voer, en die
strafregstelsel self in die steek laat. Die
Hoërhof in Pietermaritzburg het genoem: "'n
Aanklaer het 'n plig om te vervolg as daar 'n
prima facie-saak is, en as daar geen dwingende
rede vir die weiering van 'n vervolging is nie".
Só 'n saak het 'n paar weke gelede klaarblyklik
bestaan. Wat het intussen gebeur om te sorg dat
dit verdwyn?
Wat gebeur het, is dat Jacob Zuma 'n geheime
dokument aan die NVG voorgelê het. As dié
dokument só 'n dwingende saak uitmaak dat die
saak laat vaar moet word, moet ons weet wat dit
is. Waarom duik hierdie betoog nou eers op?
Waarom is dit nie deel van mnr. Zuma se
verdediging in 'n ope geregshof nie? As dié vrae
nie beantwoord word nie, sal daar 'n wolk van
agterdog oor die NVG hang, en sy
geloofwaardigheid sal in die gedrang kom. In die
publiek se beskouing sal hy voor politieke druk
geswig het.
Derdens het die NVG 'n verantwoordelikheid om
met die vervolging voort te gaan, want hy het
die unieke werktuie en ervaring om
strafregtelike vervolgings te voer. As die NVG
'n vervolging staak, is daar geen realistiese
verwagting dat die beskuldigde in 'n hof sal
verskyn nie. Die samelewing moet dan hulpeloos
toekyk terwyl iemand wat van ernstige misdade
beskuldig word, nie vir sy of haar dade tot
verantwoording geroep word nie.
Vierdens sal die terugtrekking van die aanklagte
teen mnr. Zuma die voorbeeld skep dat individue
in magsposisies bo die reg verhewe is en hul pad
uit die moeilikheid met bullebaktaktiek kan
bewerkstellig. Die magtiges het die hulpbronne
en die invloed om druk op die strafregstelsel te
plaas om hulle in wese immuniteit te gee. Mnr.
Zuma het toegang tot staatsgeld om 'n
regsverdediging te finansier wat nie vir gewone
mense beskikbaar is nie. In sulke sake waarby
die magtiges betrokke is, moet instellings soos
die NVG die oppergesag van die reg juis die
sterkste verdedig. Die terugtrekking van die
aanklagte sal die publiek se geloof in die
legitimiteit van die strafregstelsel ondermyn en
lede van die regering aanmoedig om hul mag te
misbruik omdat hulle weet dat hulle op vrywaring
van vervolging kan staatmaak.
Tensy die NVG laastens beskuldigdes soos mnr.
Zuma voor 'n geregshof daag, beteken die
veronderstelling van onskuld niks. Die
veronderstelling van onskuld bestaan bloot om
beskuldigdes te beskerm totdat hulle verhoor
word. Die onttrekking van die aanklagte staan
nie aan 'n bevinding van onskuldig gelyk nie, en
daar sal steeds 'n wolk van agterdog oor mnr.
Zuma hang. Net die instellings in die
strafregstelsel kan sowel die beskuldigde as die
breë samelewing die sekerheid gee wat gepaard
gaan met die wete dat 'n beskuldigde deeglik
verhoor en beoordeel is, en skuldig of onskuldig
bevind is, soos deur die reg vereis.
Dit is geweldig jammer dat die NVG geweier het
om die inhoud van mnr. Zuma se vertoë bekend te
maak sodat ons sy punte in ons eie vertoë kon
aanspreek. Die feit bly dat niks in mnr. Zuma se
vertoë hoegenaamd die berg bewyse wat die NVG
vergaar het, ongedaan kan maak nie. Die NVG het
'n plig om op die grondslag van daardie bewyse
op te tree.
Mnr. Zuma se vertoë berus na berig word op wat
sy regspan die "Simson-opsie" noem. Dit is, as
mnr. Zuma "te gronde gaan", moet ander dié lot
met hom deel - veral oudpres. Thabo Mbeki en
ander senior kollegas, deur hulle met die
wapentransaksie te verbind of deur politieke
motiewe aan mnr. Zuma se vervolging toe te dig.
As dit inderdaad die grondslag van mnr. Zuma se
vertoë uitmaak, glo die DA dat dit die saak teen
hom inderwaarheid vererger. Hy vra vir 'n
toesmeerdery omdat die bewyse in 'n ope hof die
regering tot 'n val sal bring. Die moontlikheid
dat die NVG aan só 'n toesmeerdery aandadig kan
wees, sal die einde van die oppergesag van die
reg in Suid-Afrika beteken. Dit is die
gevolgtrekking waartoe talle sal kom as die
aanklagte teen Jacob Zuma teruggetrek sou word.
As enige ander huidige of voormalige bekleër van
'n regeringspos onwettig opgetree het in die
omstandighede wat die ondersoek na Jacob Zuma
betref, moet dié persone óók aangekla word. Hul
vermeende oortredings kan egter nie gebruik word
om die 16 aanklagte van korrupsie, omkopery,
geldwassery en rampokkery teen mnr. Zuma
ongedaan te maak nie. Regter Louis Harms van die
Appèlhof het met die omkering van die
Pietermaritzburgse Hoërhof se 2008-uitspraak oor
mnr. Zuma se vervolging gesê: "'n Vervolging is
nie verkeerd net omdat dit vir 'n verkeerde rede
ingestel is nie. Dit is net verkeerd as redelike
en waarskynlike redes vir die vervolging boonop
ontbreek."
Die konteks waarin die huidige verwikkelinge
hulle voordoen, skep ook die duidelike indruk
van 'n opeenvolging van gebeure wat daarop gemik
is om Jacob Zuma teen die reg te beskerm. Dié
gebeure is onder meer die ontbinding van die
Skerpioene (ondanks oorweldigende openbare steun
vir die behoud van dié eenheid), die ontslag van
Vusi Pikoli, die hoof van die NVG (al het die
Ginwala-kommissie bevind dat hy vir sy pos
geskik is), en die ontslag van Schabir Shaik (in
stryd met die regsvereistes vir mediese parool).
Al dié verwikkelinge het die Grondwet ondermyn
en die instrumente van daardie dokument in 'n
uitbreiding van die Zuma-kliek binne die ANC
verander.
Die DA glo dat die aangehegte vertoë 'n
duidelike en onweerlegbare betoog lewer vir
waarom die NVG sy saak teen Jacob Zuma moet
voortsit. As die NVG die aanklagte vir watter
rede ook al sou laat vaar, het die publiek die
reg om te weet op watter grondslag die aanklagte
laat vaar is. Dit is 'n gevestigde regsbeginsel
dat die reg nie net moet geskied nie, maar ook
sigbaar moet geskied.
As só 'n verduideliking nie verstrek word nie,
sal die publiek daarop geregtig wees om die
gevolgtrekking te maak dat die NVG en mnr. Zuma
'n onderling voordelige skikking in ruil vir die
onttrekking van die aanklagte bereik het. Dit
sal 'n ramp vir Suid-Afrika wees. Dit sal die
magtiges vrye teuels gee om korrupsie te pleeg,
en 'n konteks van algehele wetteloosheid
aanmoedig.
Ek sien na u reaksie uit.
Die uwe
Helen Zille
Leier van die Demokratiese Alliansie |
